مصاحبه دکتر جلیل محبی درباره قانون مجازات اسلامی: مستند https://csr.ir/fa/news/1277
نظریه های بازدارندگی ، طبقهبندیهای مجازاتها و دوره جدید حبسزدایی
1-نظریه های اصلی درباره نحوه اعمال بازدارندگی کیفر درجهان
درباره نحوه بازدارنده بودن مجازاتهادرجهان سه نظریه هست
1-«شدت و قطعیت مجازاتها» 2- ،«عدم شدت و قطعیت» 3- «شدت و عدم قطعیت»:
1-نظریه شدت و قطعیت مجازاتها: در آمریکا استکه پنج نظریه جرمشناسی «پنجره شکسته، تسامح صفر، سه ضربه، حقیقت در حکم و صدور حکم اجباری» آن را پشتیبانی میکند. در آمریکامجازاتها تشدید و دست قضات برای تخفیف، آزادی مشروط و ... بسته است که سبب شدت و قطعیت مجازاتها مشد
2- نظریه عدم شدت و قطعیت مجازاتها: در اروپا مجازات به اندازه آمریکاسختگیرانه نیست؛ ولی در عمل قطعیتر هستند و دست قاضی برای اعمال تخفیفها کمتر باز است.در کتاب «روح القوانین منتسکیو» این چارچوب دیده شدو بکاریا تقریباً ترجمهای از قسمتهای کیفری منتسکیو را در رساله«جرایم و مجازاتها» جمع کرده و حقوق جزا و جرمشناسی سنتی اروپاییها را شکل دهد. این نظریه برخلاف آمریکایی ، بدنبال عدم شدت به همراه قطعیت مجازاتها بود.
3-شدت و عدم قطعیت مجازاتها» دراسلام جاریست مانند جرایم منافی عفت میبینید که اثبات جرم بسیار سخت شده یابرخی جرائم تعزیری مثل خیانت در امانت ولی استثنائا در قالب یک سیاست افتراقی جنایی از دو نظریه دیگر هم بهره برده میشود. نظریه شدت و قطعیت مثل «جرم ساب النبی» و است؛ در حالی که یکبار اقرار را در بسیاری از کیفرها مشاهده میکنیم. مثلاً در قتل یکبار اقرار کافی است
2- نظام طبقهبندیهای کنونی مجازات
الف) یکی از نوآوریهای قانون مجازات اسلامی طبقهبندیهای تعزیرات است؛در غرب جرایم به «خلاف»، «جنحه» و «جنایت» تقسیم شده که به درد قانون ما با وجود حدود و قصاص و دیات نمیخورد و باید فقط تعزیرات را تقسیمبندی میکردیم. در کشورهای مختلف دنیا برخی طبقهبندیهاتا ۳۶ درجه میرسد؛ یعنی هر درجه ۱۲ درجه را در خودش جای داده .
ب)در ایالت تگزاس آمریکا جرایم به هشت طبقه تقسیم شده است و دیدیم که این هشت درجه با آن ترتیبات به قانون ما بیشتر میخورد. بعدها با بحثهایی که شد سقف مجازات به ۳۰ سال افزایش پیدا کرد، بالای ۲۵ سال هم در نظر گرفته شد که به ۳۰ سال بدل گشت.
اگر برگردیم و بخواهیم قانون مجازات را بنویسیم قسمتهایی را اصلاح میکنیم که منافی عفت محسوب شوند و قسمتهایی که حدی و در حکم منافی عفت هستند و امنیتی و محاربه یا افساد فیالارض نیستند
3- دوره جدید حبسزدایی درقانون مجازات اسلامی 1392
اتفاقاتی که در بحث حبسزدایی دارد میافتد، اتفاقات خطرناکی است چون ضابطه ندارد ممکن است برای مدت کوتاهی زندان را خالی کنیم یا حتی چهبسا کسانی که مستحق حبس طولانیمدت نبودند را آزاد کنیم اما حتماً تضعیف زندان نرخ جرم را در بلندمدت زیاد میکند. یعنی اگر شما بخواهید زندان را خالی کنید باید فردبهفرد بررسی کنید که آیا اینکه مجازاتش تقلیل پیدا کند لیاقت دارد یا نه؟
ناجا گزارش داد دوره کروناکه اجازه دادندزندانیان درمرخصی باشند در برههای سرقتها زیاد شد این از اشکالات خالی کردن غیراصولی زندان است. پرونده شخصیت مجرم باید تشکیل شود باید کاملاً تحلیل شود که اگر به جامعه برود اصلاح شده یا نشده؟ مجازاتی که شده، بازدارنده بوده یا نبوده؟ باید توازنی بین بازدارندگی و اصلاح به وجود بیاوریم، اصلاح مجرم یک بال است و مجازات مجرم یک بال دیگر، به هر دو بال باید توجه کنیم.
*+* آشنایی مختصربا دکترحمیدفرجی *+*