آیاهرکسی حق داردبدون کوچکترین کنترل مدعی مرجعیت مسلمانان شود و رساله هم چاپ کند؟
آیتالله مؤمن:توان علمی آیتالله خامنهای از1۰یا20مرجع بالاتر ست آیتالله خامنهای تنها یک مرجع تقلید معمولی نیستند بلکه یک مرجع تقلید ارزشمند هستند؛ایشان درتوان علمی ازهفت یا هشت بلکه از 10 یا 20 مرجع بلکه بیشتربالاترند.مثل ایشان کمتر (مرجع تقلید)پیدا میشود. روایت آیتالله مؤمن از توان علمی آیتالله خامنه ای
چه کسی به مراجع، اجازه چاپ رساله میدهد؟
حجتالاسلام والمسلمین محسن فقیهی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و از شاگردان آیتالله مکارم شیرازی در گفتوگو با خبرگزاری رسا به نکاتی درباره مرجعیت، چاپ رساله و لزوم اجازه جامعه مدرسین اشاره کرده، که با واکنشهای مختلفی همراه شده است: در جامعه مدرسین کمیسیونی هست و کسی که صلاحیت مرجعیت دارد در آن کمیسیون مطرح و درباره آن بحث و گفتوگو میشود، این کمیسیون نظر میدهد که آیا فلان شخص صلاحیت برای مرجعیت دارد یا خیر.
وی در بخش دیگری اینگونه گفته است: بر اساس قانون، وزارت ارشاد موظف است که اگر کسی قصد چاپ رساله خود را دارد، ابتدا باید آن را به جامعه مدرسین ارائه دهد تا بعد از اجازه جامعه مدرسین، چاپ شود.
فقیهی در ادامه سخنانش گفته است: اخیراً گاهی برخی بهصورت غیر رسمی این کار را انجام میدهند و در فضای مجازی رساله خود را پخش میکند، این موضوع شاید به ارشاد هم مربوط نباشد، چون اجازه چاپ رساله را نداده، اما افرادی آن را در فضای مجازی پخش کردهاند.
این استاد حوزه قم در بخش دیگری از حرفهایش بهنوعی اعلام کرده که با متخلفان برخورد خواهد شد: بهصورت طبیعی وقتی کسی خارج از ضوابط تعیین شده قانونی یا قواعد مورد انتظار مردم مانند پیروی از سیره سلف صالح، اقدام کند باید منتظر عواقب آن باشد و ممکن است برخوردهایی صورت گیرد.
به نظر میرسد اشاره فقیهی به کسانی مانند آیتالله سید جواد علوی بروجردی است که در تابستان ۹۷ رساله خود را چاپ کرد. افرادی مانند آیات نوری همدانی، جوادی آملی و سبحانی هم رسالهشان رسماً چاپ شده است، در حالی که اگر این نامها بهعنوان مرجع مورد تأیید جامعه مدرسین بود، قاعدتا نامشان در سایت جامعه مدرسین منتشر میشد.
در پی این اظهارنظر محسن فقیهی، حجتالاسلاموالمسلمین مهراب صادقنیا، استاد دانشگاه ادیان در صفحه مجازی خود درباره این مصاحبه نوشت: این مصاحبه را به یاد داشته باشید؛ به گمانم بعدها ارزش تاریخی بسیاری خواهد یافت. از نظر کسانی که تاریخ مرجعیت را در شیعه مطالعه میکنند، این مصاحبه بسیار مهم و در بر دارنده نکات ارزشمندی است. فرآیندی که جناب آقای فقیهی به آن اشاره دارند، میتواند یک پارادایم تازه در نهاد مرجعیت شیعه باشد. الگویی تازه که بر اساس آن رابطه مردمی مقلّدها با مراجعِ تقلید بهنوعی ارتباط سازمانیِ مبتنیِ بر تعیین تبدیل میشود.
این روش درست نیست
اما حجتالاسلام والمسلمین سید ضیاء مرتضوی از اساتید دروس خارج حوزه، درباره سخنان فقیهی عکسالعمل شدیدتری نشان داده و نوشت: مرجعیت تقلید نمایندگی مجلس یا ریاست جمهوری و حتی رهبری جامعه نیست که بتوان آن را با رأیگیری و نظر اقلیت و اکثریت این نهاد یا آن تشکل تعیین کرد. مرجعیت همواره باید در چارچوب همان ضوابط شرعی و در مسیر طبیعی خود شکل بگیرد و از هر آنچه آن را در مسیر دولتی یا شبهدولتی یا تحمیلی شدن قرار میدهد، بهشدت پرهیز شود.
مرتضوی به بخشی از سخنان فقیهی اشاره کرده، سخن او را غیرشرعی خوانده و گفته است: برخی اخیراً و البته با چاشنی تهدید توصیه کردهاند با وجود مراجع معظم تقلید، دامت برکاتهم، کسی دیگر نباید احساس تکلیف کند و به عرصه افتا و مرجعیت پا بگذارد؛ ولی این سخنی ناصواب است و مبنای شرعی ندارد و خود شاهد بر این است که از منظر مصلحتاندیشی نیز نباید شناختن و شناساندن افراد واجد شرایط مرجعیت محدود به برخی مراکز گردد.
این استاد حوزه با انتقاد از ادعای لزوم اجازه جامعه مدرسین در چاپ رساله عملیه افزوده است: بر فرض، این دستگاه یا آن سازمان دولتی در داخل کشور، اجازه نشر رسالههای عملی را همچون سایر کتابها، براساس مصالح مورد نظر خود، درست یا نادرست، در حوزه اختیار خود بداند، این امر نمیتواند و نباید در روابط میان مقلد و فقیهی که او را واجد شرایط تقلید شناخته است، خلل ایجاد کند و کسی نیز از نگاه شرعی نمیتواند و نباید مانع تقلید از مراجع موجود شناخته شده یا شناختن و شناساندن فقهای واجد شرایط ناشناخته گردد.
روش مرسوم شیعه در گزینش و معرفی مراجع معظم تقلید این نبوده است که یک نهاد حکومتی یا شبه حکومتی یا حتی نهاد حوزوی بهعنوان نهاد به آن اقدام کند و اساساً نهادها و سازمانها و تشکلها هر چند از نظر حقوق و فقهی میتوانند دارای شخصیت بوده و بهعنوان مثال مالک شوند یا ضمان و مسئولیت بر عهده آنان آید، اما بر اشخاص حقوقی بهعنوان نهاد و شخصیت حقوقی در زمینه گواهی بر اجتهاد یا اعلمیت یا عدالت یا سایر شروط هیچ اثر شرعی بار نیست و در اثبات و نفی شرایط و ملاکها نمیتوان بر آن تکیه کرد...
به هر حال سخنان حجتالاسلام والمسلمین محسن فقیهی، مورد نقد قرار گرفته است و به نظر میرسد باید جامعه مدرسین موضع رسمی خود را اعلام کند. در رسالههای عملیه راههای متعددی برای انتخاب مرجع تقلید مشخص شده است و مردم راه خود را میروند، همچنان که افرادی مانند آیتالله سیستانی که در سال ۷۳ مورد تأیید و در لیست اعلامی جامعه مدرسین نبود، محبوبیت و اثرگذاری قابل توجهی پیدا کرد.
به نظر میرسد ایجاد محدودیت و تهدید گروهی از روحانیت توسط گروه دیگری از روحانیت پیامهای خوبی به جامعه و مردم منتقل نمیکند. شاید بهتر باشد در امر مهم مرجعیت به شیوه قدما و بزرگان حوزه عمل شود و از هرگونه دستهبندی و تشخیص سلیقهای پرهیز شود تا این نهاد بسیار مهم و حیاتی تشیع همچنان پرقدرت و به دور از جنجال باقی بماند.
گزارش از صدرا حسینی
*********************************************
مرجعیت آیت الله صانعی۱۳۹۶/۰۷/۲۹
سلام علیکم یاانتخاب ایت الله صناعی به عنوان مرجع تقلیدصحیح است؟ ایاشرایط اعلمیت دارد؟
پاسخ: برای تقلید از هرمرجع تقلید باید از دوعالم عادل مجتهد شناس سوال کنید اگر تایید کنند تقلید صحیح است.
1- آیت الله صانعی از شخصیتهای فعال در دوران شکل گیری انقلاب اسلامی و پس از آن می باشند و مسئولیتهایی همچون عضویت درشوراى نگهبان, عضویت در اولین دوره مجلس خبرگان رهبرى به عنوان نماینده منتخب مردم تهران, دادستانی کل کشور را در زمان امام ره برعهده داشته اند. اکنون نیز به تدریس و کارهای علمی اشتغال دارند. ایشان تا زمان امام(ره), همراه امام و انقلاب بودند ولی متاسفانه پس از رحلت امام با گذشت چند سال به تدریج برخی مواضع ایشان همچون غائله آقای منتظری با حرکت اصیل نظام جمهوری اسلامی و حرکت مردم انقلابی همخوانی نداشته و متاسفانه در مواردی در راستای اهداف مخالفان و بدخواهان نظام بوده و مورد سوء استفاده آنها می شد.
2- ایشان از نظر دیدگاههای سیاسی مورد اقبال و توجه گروههای اصلاح طلب می باشد و در زمینه علمی نیز فتاوا و نظریات ایشان در برخی موارد با نظریه مشهور فقها فاصله دارد.از جمله عقاید و فتاوای خاص ومتفاوت ایشان عبارتند از:تساوی دیه زن و مرد در دیه نفس و اطراف تساوی زن و مرد در قصاص نفس و اطراف برابری دیه غیر مسلمان با دیه مسلمان تساوی غیر مسلمان و مسلمان در قصاص بلوغ دختر در سیزده سالگی به شرطی که سایر علائم بلوغ محرز نشده باشد.طهارت کفار غیر حربیعدم شرطیت مرد بودن در مرجعیت دینی عدم شرطیت مرد بودن در کلیه مناصب حکومتی عدم شرطیت مرد بودن در قضاوت عدم حرمت خروج زن از منزل بدون اجازه شوهر، در مواردی که خلاف شئون مرد و یا خلاف حق استمتاع مرد نباشد. ازدواج موقت مختص به شرایط خاص میباشد نه به عنوان عدل ازدواج دایم
نظر جامعه مدرسین پیرامون مرجعیت آقای صانعی :جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در پاسخ به سوالی درباره مرجعیت آقای حاج شیخ یوسف صانعی، نظر خود را اعلام کرد. متن پرسش و پاسخ به شرح ذیل است :
سوال پرسیده شده : بسمه تعالی جامعه محترم مدرسین حوزه علمیه قم سلام علیکم مرجعیت شیعه خورشید پر فروغی است که در قرون متمادی همواره پشتیبان اسلام و خط راستین اهل بیت(علیهم السلام) بوده است. این مسئولیت خطیر همواره شایسته ی مردانی بوده است که واجد شرایط شرعی مذکور در روایات ائمه اطهار (علیهم السلام) باشند. نظر به اهمیت این موضوع و با توجه به پرسشهای مکرر هموطنان درباره مرجعیت آقای حاج شیخ یوسف صانعی خواهشمند است آن جامعه محترم که همواره مرجع تشخیص این موضوع بوده نظر خود را درباره ی مرجعیت ایشان اعلام فرمایند. با سپاس جمعی از استادان و فضلای حوزههای علمیه
پاسخ جامعه مدرسین: بسم الله الرحمن الرحیم با توجه به پرسشهای مکرر مومنان، جامعه مدرسین حوزه ی علمیه قم براساس تحقیقات به عمل آمده در یک سال گذشته و پس از جلسات متعدد به این نتیجه رسیده است که ایشان(ایت الله صانعی) فاقد ملاکهای لازم برای تصدی مرجعیت میباشد. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم *** خبرگزاری جمهوری اسلامی
((۸۸/۱۰/۱۲رد صلاحیت یوسف صانعی از مرجعیت ؟ واکاوی دلایل و مستندات :جایگاه مرجعیت تقلید در مکتب تشیع، بلندترین پایگاه معنوی و علمی در سلسله مراتب مقامات عالی دینی است؟ زیرا سرنوشت دین و بعضا دنیای جامعه شیعه، به دست با کفایت آنان رقم میخورد. مقدرات دینی مردم به این است که مرجع تقلید، احکام الهی را با زحمت و قدرت علم و تخصص، از منابع اصلی آن استنباط نموده، و در رساله عملیه منعکس سازد تا مردم به تکالیف دینی خود عمل نمایند.
1- در تحولات سیاسی و اجتماعی مردم نیز، مراجع تقلید بسیار اثر گذار بوده اند. در طول تاریخ، هر بحران و خطری که برای شیعه و مکتب آن پیش آمده ، مهمترین قدرتی که توانسته شیعه را از بحرانها و بن بستها نجات بخشد، مقام شامخ مرجعیت و رهبری بوده است. شواهدی در تاریخ بر این مدعا دلالت دارد: فتوای تحریم تنباکو از سوی میرزای شیرازی ، تدبیر داهیانه مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی درحفظ لباس روحانیت ، نقش بسیار تعیینکننده آیت الله سید محمد تقی خوانساری درآزادی عراق از چنگال استعمار انگلیس، پیروزی انقلاب اسلامی ایران و ریشه کنی سلطنت دو هزار و پانصد ساله ستم شاهی به رهبری امام خمینی (ره)، ورود باشکوه مرجع بزرگوار عراق، آیت اللهالعظمی سیستانی مد ظله العالی به نجف و جلوگیری ازکشتار مردم نجف و پناه جویان به حریم قدس علوی ... تنها نمونهای از رهبریهای مراجع عظام تقلید در دوران معاصر بوده است.
2- با عنایت به توقیع امام عصر عجل الله تعالی فرجه که خطاب به عثمان بن عمری میفرماید: - واما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواه احادیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجه الله، یعنی در رخدادهای مهم، به راویان احادیث ما مراجعه نمایید. آنان حجت من بر شما هستند و من حجت خدا بر شما هستم.> پس موضوع مرجعیت از اعظم مسائلی است که نمیتواند از مصالح مسلمین و استقلال و عظمت آنان جدا و منفک باشد و یا بدون توجه به دسیسهها و توطئههای کفر و استکبار بر ضد اسلام مورد بررسی و امعان نظر قرار گیرد.
3-معرفی مراجع از شئونات جامعه مدرسین جامعه مدرسین یک نهاد حوزوی علمی و فقهی است که دفاع از کیان تشیع و مرجعیت و انقلاب و نظام اسلامی را همواره وظیفه خود میداند و متشکل از اعضایی استکه حافظ ارزشهای اسلامی بوده و یکی از وظایف آن صیانت از کیان مرجعیت است. عملی ساختن این وظیفه به صورت معرفی به هنگام مراجع و خلع یا عدم تایید صلاحیت مرجعیت آنها تاکنون محقق شده است. اعلام مرجعیت امام از سوی همین جامعه در دوران ستمشاهی ،
4- معرفی مراجع جدیدپس ازارتحال آیات عظام گلپایگانی و اراکی وخلع مرجعیت آقای شریعتمداری در سال61 و اعلام عدم صلاحیت مرجعیت آقای صانعی در این دوره جزء سوابق درخشان جامعه است. سوابق وعملکرد جامعه به گونهای روشن است که هم امام راحل و هم مقام معظم رهبری بر آن مهر تایید زده اند.
الف) امام راحل ضمن تحسین از جامعه مدرسین در خصوص جایگاه بالای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم میفرمایند: -مگر همانها (جامعه مدرسین) نبودند که در کوران مبارزه حکم به غیر قانونی بودن سلطنت دادند؟ مگر همانها نبودند وقتی که یک روحانی به ظاهر در منصب مرجعیت از اسلام و انقلاب فاصله گرفت او را به مردم معرفی کردند و اگر خدایی ناکرده اینها(جامعه مدرسین) شکسته شوند چه نیرویی جای آنها را خواهد گرفت؟ و آیا ایادی استکبار، روحانی نماهایی که تا حد مرجعیت تقویت نموده است فرد دیگری را به حوزهها حاکم نمیکند.
ب)مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای جامعه مدرسین معرفی مراجع را از شئونات جامعه مدرسین دانسته و فرمودند: - معرفی مراجع از شئونات جامعه مدرسین است و اینجا عرض میکنم که جایگاه جامعه مدرسین یک جایگاه حقوقی و حقیقی است و جایگاه اعطایی نیست و پشتوانه علمی و عملی- که جامعه و سابقه این نهاد وجود دارد، این پشتوانه علمی و عملی دارد- که بیش از40۰سال مبارزه و سابقه تلاشهای علمی این جایگاه را برای جامعه مدرسین ایجاب میکند.جامعه مدرسین یک نهاد دیرپا، با سابق۰ساله و شناخته شده در کشور است که جمعی از اهل نظر، 50مجتهد و فاضل اساتید شناخته شده حوزه علمیه عضو آن هستند و همواره ملجا مومنان و متدینان در خصوص مسائل مختلف به ویژه در شناخت مرجع جائز التقلید بوده است.
ج)ازطرفی طبق مساله شرعی مراجع تقلید،سه راه برای شناخت مرجع تقلید اعلم وجود دارد:.1- خود مقلد قادر به شناخت مرجع اعلم باشد. لازمه این امر آن است که وی آشنایی و تسلط زیادی به علوم حوزوی داشته باشد -۲دو عالم عادل، اعلم بودن یک مجتهد را تصدیق کنند. -۳عدهای از علمای مورد اطمینان ، مجتهدی را اعلم و شایسته تقلید بدانند. با استناد به راه سوم مساله مذکور، علمای عضو جامعه مدرسین تصمیم گرفتند به عنوان مهمترین تشکل حوزوی کشوربرای دومین بار به صورت جدی در این امر دخالت کرده وبا اعلام نظر خویش مبنی بر عدم صلاحیت آقای صانعی برای مرجعیت سرگردانی برخی ازمقلدین را پایان دهند.
بررسی دلایل رد صلاحیت از نگاه برخی از اعضاء جامعه
1-آیت الله محمد یزدی با ارائه توضیحاتی در خصوص تصمیم جامعه مدرسین حوزه علمیه مبنی بر اینکه آقای یوسف صانعی فاقد ملاکهای لازم برای تصدی مرجعیت است، گفت: این موضوع در کمیسیون مربوطه جامعه مدرسین بحث شده و به نتیجه هم رسیده بود منتهی طبق آیین نامههای مربوطه مبنی بر اینکه مسایل مهم باید به تصویب نهایی جامعه مدرسین برسد، چندی قبل گزارش کمیسیون در این خصوص در اجلاس عمومی جامعه مدرسین به اتفاق تصویب شد.رییس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تصریح کرد: بعد از اینکه در این جلسه موافق و مخالف صحبت و استدلالات خود را بیان کردند بنده برای اعلام رسمی یک عبارتی را به کار بردم که اولا نباید در این موضوع کلمه -خلع و همچنین مقایسه آن با جریان منتظری و شریعتمداری و امثال اینها در آن وجود داشته باشد و ثانیا مساله فقط صلاحیت مرجعیت است و بقیه مسائل ربطی به ما ندارد.
2- آیت الله مقتدایی مدیر حوزه علمیه قم با اشاره به بیانیه جامعه مدرسین اظهار داشت: جامعه مدرسین از چندی پیش فتاوای آقای صانعی را از نظر فقهی مورد بررسی قرار داده و تقریبا همه اعضا به اتفاق آرا دلیل متقن شرعی برای این فتاوا قائل نبودند. حتی در زمان مرحوم آیت الله مشکینی، احکام حج آقای صانعی که در بعثه مقام معظم رهبری به چاپ میرسید بارها مورد اعتراض قرار گرفته و انتشار آن متوقف شده بود.
3- آیت الله حسن ممدوحی در گفتگو با خبرگزاری فارس در کرمانشاه گفت: این بحث مال امروز و دیروز نیست و از مدتها پیش این مباحث مطرح بود و نظرات بسیاری از بزرگان و علما همین بود که ایشان شرایط مرجعیت شیعی را ندارد.
آیت الله ممدوحی تاکید کرد: افراد جامعه مدرسین زبدهترین کارشناسان علوم دینی، تفسیر و فقه هستند. در گذشته هم اسامی افراد دیگری را که حائز مرجعیت بودهاند اعلام کرده و افرادی هم مانند شریعتمداری و دیگران را خلع کرده بودند که البته رای اخیر از نوع دیگری بود. مصداقهای زیادی برای تصمیمگیری جامعه مدرسین درباره آقای صانعی مطرح بود و این موضوع همواره از گذشته مطرح بود مانند بدعتهایی که ایشان در برخی فتاوا داشتند، مانند بلوغ دختران در ۱۳سالگی، محرم شدن بچهای که به فرزندخواندگی گرفته شده. (خبرگزاری جمهوری اسلامی۸۸/۱۰/۲۵ (
*+* آشنایی مختصربا دکترحمیدفرجی *+*